Gündemden Haberler / Mart

Gündemden Haberler / Mart

25 Mart 2021 – Konya-Ilgın için verilen ‘ÇED Gerekli Değil’ kararına itiraz davası açıldı

Konya’nın Ilgın ilçesinde rödovans usulüyle (maden ruhsat sahasının işletme hakkının bir süreliğine gerçek veya tüzel kişiliğe tahsis edilmesi) işletilen Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) madeninde kurulan kömür zenginleştirme tesisi (lavuar tesisi) için verilen Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir kararına iptal davası açıldı. Söz konusu dava, Konya Valiliği Çevre Şehircilik İl Müdürlüğünce verilen “ÇED Gerekli Değildir” kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemleriyle Konya Valiliği'ne karşı Konya 2. İdare Mahkemesi'nde açıldı.

Kaynak: https://www.enerjigunlugu.net/konya-ilgin-icin-verilen-ced-gerekli-degil-kararina-itiraz-davasi-42025h.htm


23 Mart 2021 - Avrupa 2030 yılına kadar tüm kömürlü termik santralleri kapama hedefini yarıladı 

Birleşmiş Milletler Paris İklim Anlaşması’nın beşinci yılında Avrupa, 2030 yılına kadar kömürden elektrik üretimini durdurma hedefinde yolu yarıladı. 162. kömürlü termik santral olan West Burton santralinin 2022 yılında kapanma kararı santralin işletmecisi tarafından açıklandı. Bu gelişme, Avrupa’nın tüm kömürlü termik santrallerinin yarısının ya kapandığı ya da Paris Anlaşması ile uyumlu şekilde 2030 yılından önce kapanma tarihlerinin açıklandığı anlamına geliyor.

Kaynak: https://beyond-coal.eu/2021/03/23/europes-coal-phaseout-were-halfway-there/


22 Mart 2021 – Türkiye, en kirletici madenlere sahip beş ülke arasında yer alma yolunda 

Global Energy Monitor (Küresel Enerji Takipçisi) tarafından açıklanan rapora göre; Türkiye, Çin, ABD, Polonya ve Özbekistan ülkelerinin dünyada en kirletici maden projelerine sahip beş ülke olduğunu ortaya koyuldu. Kömür madenlerinin ortaya çıkardığı metan gazını inceleyip dünya çapında planlanan 432 kömür madeninin analiz edildiği raporda ayrıca, önlem alınmadığı takdirde Zonguldak İnağzı-Bağlık kömür madeninin, dünyada en çok metan gazı emisyonuna sebep olacak üçüncü maden olacağı bilgisi yer alıyor. 

Kaynak: https://www.enerjigunlugu.net/turkiye-en-kirletici-madenlere-sahip-bes-ulke-arasinda-yer-alma-yolunda-41977h.htm 


18 Mart 2021 – Kömürlü Termik Santraller Türkiye’ye 53 Milyar TL’ye mal oluyor

HEAL-Sağlık ve Çevre Birliği Şubat 2021’de “Kronik Kömür Kirliliği Türkiye” raporu ile Türkiye’de ilk defa kömürlü santraller düzeyinde hava kirliliği emisyonlarına ve buna bağlı sağlık etkisi ve maliyeti tahmininde bulundu.

Raporun temel bulgularından bazıları şu şekilde; 

4.818 erken ölüm

3.070 erken doğum

26.500 çocukta bronşit vakası

3.230 yetişkinde yeni bronşit vakası

5.664 hastane başvurusu

237.37 astım ve bronşit semptomu gösterilen gün (astım hastası çocuklarda)

1 milyon 480 bin iş günü kaybı

11 milyon 300 bin hasta geçirilen gün.

Bu sağlık sorunlarının maliyeti ise etkilenen tüm bölgelerde 99,37 milyar TL. Bu hastalık yükü Türkiye’yle sınırlandırılmaya çalışıldığında 53,60 milyar TL’ye kadar maliyet getirdiği (Türkiye’nin sağlık harcamalarının %27’si) tahmin ediliyor. 

Kaynak: https://www.iklimhaber.org/komurlu-termik-santrallarin-hava-kirliligi-turkiyeye-53-milyar-tlye-mal-oluyor/


10 Mart 2021 - #İzinvermeyin kampanyasını imzalayarak çevre yatırımlarını yapmayan kömürlü termik santrallerin durdurulmasını sağlayabilirsin!

Temiz Hava Hakkı Platformu, baca gazı arıtımı ve kül depolama sahalarının mevzuata uygun hale getirilmesi için gerekli altyapı yatırımlarını tamamlamayan kömürlü termik santrallerin çalışmasına izin verilmemesi çağrısında bulundu. 

Santrallerin bölgeye verdiği zararı gözler önüne seren görseller yayımlayan Temiz Hava Hakkı Platformu, geçici faaliyet belgesi alarak 2020 yılından beri çalışmaya devam eden bu santrallerin bölgelerinde nasıl bir yıkıma yol açtığını gösterdi. Platform tarafından, gerekli çevre yatırımlarını tamamlamamış olan ve halk sağlığına tehdit oluşturan santrallerin, ek sürelerle çalışmalarına izin verilmemesi ve kimsenin istihdam sorunu yaşamayacağı adil bir geçiş planı ile emekli edilmesi gerektiği belirtildi.

Platform, pek çok santralin, kül depolama sahasının yol açtığı kirliliğin suya ve toprağa karışmasını önleyemediği halde çalışmaya devam ettiğine de vurgu yaptı. Santrallerin geçirimsiz zeminli kül depolama sahası olmadan çevre izni almalarına olanak tanıyan “Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik”in Geçici 3’üncü maddesinin iptali talebiyle açılan davalarda yürütmeyi durdurma kararı verildiğini hatırlatan Platform, çevre yatırımlarını tamamlamamış tüm santrallerin faaliyetlerinin acilen durdurulmasını talep etti.

Kaynak: https://www.iklimhaber.org/cevre-yatirimlarini-yapmayan-santrallar-calistirilmamali/


5 Mart 2021 - Macaristan son kömür santralini 5 yıl erken kapatacak 

Macaristan, 2030 yılında kapatmayı planladığı ülkenin son kömür yakıtlı elektrik santrali Matra'nın kapatılma tarihini geri çekerek 2025 olarak değiştirdi. 

Macaristan’ın AB Çalışmalarından Sorumlu Dışişleri Bakanı Attila Steiner yaptığı açıklamada, ülkenin son kömür santralinin 2030 yılı yerine 2025 yılında kapatılacağını duyurdu. 2030 yılına kadar elektrik üretiminde %90 karbon nötr olmayı hedeflediklerini belirten Steiner, bu hedefi, mevcut nükleer üretim kapasitesini koruyarak, güneş enerjisini ülkenin mevcut nükleer kapasitesinin üç katı olan 6 GW'a çıkararak ve 2025 yılına kadar son kömür yakıtlı elektrik santrali olan 884 MW kapasiteli Matra Santrali’ni aşamalı olarak kapatarak başarmayı planladıklarını söyledi.

Kaynak: https://www.poweringpastcoal.org/summit-2021/high-level-plenary 


Gündemden Haberler /Şubat

Gündemden Haberler /Şubat

 26 Şubat 2021 – Bangladeş’te 9 Kömürlü Termik Santral askıya alınacak

Bangladeş, ithal kömürün maliyetinin artması ve denizaşırı yatırımcıların fosil yakıtlar için finansmanı azaltması nedenleriyle, 9 yeni kömür projesini askıya almayı planlıyor. Bangladeş Gazetesi’nin haberine göre, ülkenin enerji sekreteri birleşik güç kapasitesi 7.461 MW olan kömürle çalışan santralleri askıya alma kararı verdi. Analistler, ithal kömürün yüksek maliyetinden denizaşırı yatırımcıların finansal desteğindeki düşüşe kadar bir dizi faktörün bu karara katkıda bulunduğunu belirtiyorlar. 

Kaynak: https://www.daily-sun.com/printversion/details/537552/Govt-to-drop-nine-coalfired-plants 


25 Şubat 2021- Türkiye Paris Anlaşmasını Onaylamalı

Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği (SEFİA), Ekoloji Birliği, Ekosfer Derneği, TEMA Vakfı ve WWF-Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 37  sivil toplum kuruluşu (STK) adına yapılan ortak açıklamada, Paris Anlaşması'na bugüne kadar 197 ülkenin imza attığı belirtildi.

Bunların 191'inin anlaşmaya taraf olarak süreci tamamladıkları, Eritre, İran, Irak, Libya, Yemen ve Türkiye'nin ise anlaşmaya taraf olmadıkları bildirildi.

Türkiye'nin, Paris Anlaşması'nı onaylamayan tek G20 ülkesi durumunda yer aldığı ifade edilen açıklamada, anlaşmanın ilk imzacılarından olan Türkiye'nin süreci tamamlayarak anlaşmaya taraf olması çağrısında bulunuldu. TEMA Vakfı Çevre Politikaları Bölüm Başkanı Ceren Pınar Gayretli, “Türkiye'nin Paris Anlaşması'nı onaylamaması halinde geleceğin siyaseti, ticareti ve ekonomisinin çerçevesini çizen ülkelerin dışında kalacağını” ifade etti ve “Türkiye yön veren değil, izleyen olacak. Türkiye'nin bir an önce Paris İklim Anlaşması'nı onaylayıp, iklim hedeflerini güçlendirerek küresel çalışmaların liderleri arasında yer almasını talep ediyoruz." ifadelerini kullandı.

Kaynak: https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/turkiyenin-paris-anlasmasini-onaylamasi-icin-37-stk-tarafindan-imza-kampanyasi-baslatildi/2156381 


9 Şubat 2021 – Dünya çapında her 5 ölümden 1’i fosil yakıtlardan kaynaklanıyor! 

Birmingham Üniversitesi, Leicester Üniversitesi ve Londra Üniversitesi Akademisi iş birliğiyle Harvard Üniversitesi’nde yürütülen yeni bir araştırmaya göre, 2018 yılında fosil yakıt kaynaklı hava kirliliği nedeniyle 8 milyondan fazla ölüm gerçekleşti. Daha önceki araştırmalara kıyasla önemli ölçüde yüksek olan bu sayıya göre; dünya çapında her 5 ölümden 1’ine, kömür ve dizel gibi fosil yakıtların kullanımından ortaya çıkan hava kirliliği sebep oluyor.

Environmental Research dergisinde yayımlanan araştırmaya göre fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin en yoğun olduğu Kuzey Amerika’nın doğusu, Avrupa ve Güneydoğu Asya gibi bölgeler en yüksek ölüm oranlarına sahip.

Kaynak: European Climate Foundation Basın Bülteni (e-mail)


9 Şubat 2021 – COP26 öncesi İngiltere’nin yeni kömür projesine tepki!

İklim kampanyacıları, İngiltere Başbakanı Boris Johnson’a mektup yazarak, İngiltere’nin kuzeybatısındaki Cumbria bölgesinde yapılması planlanan kömür madenciliği projesinin durdurulmasını istedi. Birçok çevre örgütü tarafından imzalanan mektupta, yerel yönetimin onayından geçen Cumbria kömür projesine itiraz ediliyor. 

İngiltere’deki çevre örgütleri; bu yılın Kasım ayında Glasgow’da gerçekleşecek COP26 İklim Değişikliği Zirvesi öncesinde, İngiliz hükümetinin iklim krizine büyük etkisi olacak bu projeyi durdurmamasının büyük şaşkınlık yarattığını belirttiler. 

Başbakanlık ofisi ise İngiltere’nin iklim politikalarında dünya lideri olduğunu ancak yerel konseyin maden ocağının yapılmasına ilişkin kararının önüne geçilemeyeceğini söyledi.

Friends of the Earth (Yerkürenin Dostları), Greenpeace ve Cumbria Vahşi Yaşam Vakfı gibi oluşumların imzasını taşıyan mektupta, hükümetin maden ocağının durdurulmamasına ilişkin tavrının, COP26 Zirvesinin ev sahibi olarak Birleşik Krallık’ın inandırıcılığına gölge düşürdüğü belirtiliyor.

Kaynak: https://www.iklimhaber.org/ingilteredeki-yeni-komur-projesi-tepki-aldi-cop26-oncesi-ulkenin-inandiriciligina-zarar-veriyor/ 


Gündemden Haberler /Ocak

Gündemden Haberler /Ocak


26.01.2021 - Çek Hükümeti kömürden çıkış kararı aldı

Çek Hükümeti, ülkedeki tüm kömürlü termik santrallerin kapatılması için 1 Şubat Pazartesi günü bir tarih belirleyecek. Fakat Hükümetin elinde, iklim krizine ve finansal gerçeklere uyumlu bir alternatife odaklı çalışmalar bulunmuyor. AB Dışişleri Konseyinin küresel ölçekte kömür kaynaklı elektrik üretimini devre dışı bırakma konusundaki baskısı da hükümeti bu kararda istikrarlı olmaları ve bir alternatif üretilmesi konusunda zorlayacak gibi görünüyor.  

2038 yılında kömürü devre dışı bırakmayı öneren Çek’li bir kömür koalisyonu 2030 yılında düşük emisyon ödeneğinin ton başına 30 Euro olmasını önermiş fakat bu ayki verilere bakıldığında bu yorumun gerçekdışı olduğu görülüyor. Ocak 2021’de bu miktar neredeyse ton başına 35 Euro’yu buldu. 

Buna ek olarak; BNEF, Birleşik Krallık Düşünce Kuruluşu ve Ember tarafından hazırlanan raporlar Çek Cumhuriyeti’nin 2030’a kadar (Paris İklim Antlaşması’na uyumlu tarih) kömür kaynaklı elektrik üretiminden tamamen çıkabileceğini belirtti. 


25.01.2021 - Afşin Elbistan Termik Santrali B Ünitesi’nde enerji üretimi durdu

Afşin-Elbistan B Termik Santrali’nde kömür temini yapılamadığından dolayı geçici bir süreliğine enerji üretimi durduruldu. Yaşanan teminat probleminin kömür sahasında gerçekleşen göçük ve kömür kalorisinin düşük olmasından kaynaklandığı iddia ediliyor. 


21.01.2021 - İklim Haber’den “Termiksiz bir Yaşamda Kömür İşçileri” video serisi 
Avrupa Birliği finansmanıyla Gazeteciler Cemiyeti tarafından yürütülen “Demokrasi için Medya/Medya için Demokrasi Projesi” kapsamında hazırlanan “Termiksiz Bir Yaşamda Kömür İşçileri” video serisi, İklim Haber’in sosyal medya hesaplarında yayımlanıyor. Video serisinde, termik santrallerde çalışan işçilerle yapılan söyleşilere yer veriliyor.
Proje ekibi ve video serisinin hazırlayıcıları proje amacını; “İklim krizinin arkasındaki en büyük nedenlerden biri kömür ve doğalgaz gibi fosil yakıtların yakılması. Isınmanın 1.5 derecede sınırlandırılması için ise fosil yakıtların ve en büyük kirleticilerden kömürün derhal terk edilmesi, kirleticiler yerine temiz enerji kaynaklarına dönüşümün gerçekleştirilmesi gerekiyor. Birçok ülke, özellikle Avrupa ülkeleri bu yola girdi. Kömür santrallerinin yerini güneş ve rüzgâr gibi yenilenebilir enerji kaynakları alırken, bu santrallarda çalışan işçilerin geleceği de haliyle tartışmaya açık. Fosil yakıtlardan kurtulmak, özellikle Türkiye gibi enerji ihtiyacının çoğunluğunu kömürden karşılayan bir ülkede, hayatını termik santrallar ağında çalışarak kazanan binlerce işçinin işsiz kalması anlamına geliyor” sözleriyle anlatıyor. 
Video serisi, Türkiye’de kömürlü termik santrallerin etkisinin en fazla görüldüğü illerdeki kömürlü termik santral işçileri ile görüşülerek hazırlandı. 


14.01.2021 - Portekiz kömürden tamamen arınma yolunda ilerliyor

Portekizli enerji kuruluşu EDP grubuna ait olan ve Portekiz’in sera gazı emisyonlarının %12’sini oluşturan 1.296 MW’lık Sines Kömür Santrali, 14 Ocak tarihinde kapatıldı. Ülkede, bu kapanmayla birlikte Kasım 2021 ayında kapatılması planlanan tek kömür santrali “Pego” kaldı. 

Şirket, Sines'e ek olarak, İspanya'da bir tesisi daha kapatmaya ve başka bir birime dönüştürmeye hazırlanıyor. 
Şirket bu kararın, EDP grubunun karbondan arınma stratejisinin bir parçası olduğunu ve enerji üretiminin giderek yenilenebilir enerji kaynaklarına bağlı olması amacıyla alındığını belirtti. Buna ek olarak, artan kömür üretim maliyeti ve karbon emisyon lisanslarındaki fiyat artışıyla birlikte, kötüleşen vergi yükü ve doğal gazın artan rekabet gücü ile birleştiğinde, kömür santrallerinin sürdürülebilirliği için beklentiler büyük ölçüde azaldı. Bu eğilim göz önüne alındığında, EDP, 35 yıldır faaliyet gösteren Portekiz'in en büyük termoelektrik santralini (1180 MW güç) kapatma sürecini başlattı. Sines Elektrik Santrali, stokta kalan kömürü yakarak üretilen enerjiyi pazarda satmaya devam edecek ve stoktaki kömür satıldığında santral devreden tamamen çıkarılacak. 
EDP tarafından yapılan açıklamada, EDP’nin kömürden çıkış aşamasını hızlandırma kararının, Avrupa karbon nötr hedefleri doğrultusunda, enerji geçiş sürecinin doğal bir sonucu ve ülkenin yenilenebilir enerjilere vurgu yapan ulusal enerji ve iklim planı olduğunu belirtildi. 
Bir çevre STK’sı olan Europe Beyond Coal’a göre Portekiz, elektrik üretiminde Belçika (2016), Avusturya ve İsveç’in (2020) ardından kömürü tamamen ortadan kaldıran Avrupa’da dördüncü ülke olacak. Europe Beyond Coal’a göre, Portekiz’e ek olarak, beş Avrupa ülkesinin 2025 itibariyle kömüre son vermesi bekleniyor: Fransa (2022), Slovakya (2023), Birleşik Krallık (2024), İrlanda (2025) ve İtalya (2025).


14.01.2021 - Hunutlu Kömürlü Termik Santrali 30 yıla kadar yatırım maliyetini karşılayamayacak!

Adana’da inşaatı devam eden Hunutlu Kömürlü Termik Santrali örneğinin incelendiği, WWF-Türkiye ile SEFiA tarafından hazırlanan “Yenilenebilir Enerji Çağında Kömürün Fizibilitesi: Hunutlu Termik Santrali Örneği” raporu kapsamında farklı proje ve sabit yatırım maliyetleri altında, elektrik fiyatı ve ısıl değer değişkenleri ile 16 farklı senaryo çalışıldı. Küresel ortalamalar temel alındığında, santralin hiçbir senaryoda kâr edemediği ortaya çıktı.

Raporda ortaya çıkan iki ana bulguya göre; 
- Hunutlu kömürlü termik santralının yatırım maliyeti 1,7 milyar dolar olarak baz alındığında işletmeye başladıktan ancak 26 yıl sonra proje kendini geri ödeyebilecektir. İnşaat süresi de hesaba katıldığında bu süre 30 yıla çıkmaktadır.
- Yatırım maliyeti 2,1 milyar dolar olarak kabul edildiğinde, santral 30 yıllık ekonomik ömrü boyunca yatırımı geri ödeyemeyecektir. 

Raporun yazarlarından biri olan Bengisu Özenç, raporla ilgili olarak;  “Yaptığımız net bugünkü̈ değer hesaplamaları gösteriyor ki, Hunutlu Termik Santrali sahip olduğu ultra süper kritik kömür yakma teknolojisine uygun yatırım maliyeti senaryosunda, yüksek elektrik fiyatları varsayımı altında bile ekonomik ömrü olan 30 yıl boyunca maliyetini karşılayamıyor. Tamamlanması durumunda 1.320 MW kapasiteye sahip olacak böylesi bir yatırımın ekonomi politiği ve finansal açıdan sürdürülebilir olup olmadığı sorgulanmaya değerdir” sözleriyle görüşünü ifade etti.


14.01.2021 - Polonya, AB İklim Hedeflerine rağmen kömürden vazgeçmiyor

Polonya devletine ait PGG (Polska Grupa Gornicza) şirketi, yaptığı açıklama ile Aralık ayında geliştirilmiş Avrupa Birliği iklim hedeflerine rağmen 2049’dan itibaren kömür madenlerini kapatmayı öngören planını değiştirmeyeceğini açıkladı. 
Ocak ayının ikinci haftasında kömür sendikaları temsilcileri, hükümet ve PGG temsilcilerinin bir araya geldiği bir toplantı yapıldı. Toplantının amacı tüm madenlerini yüzyılın ortası itibariyle kademeli olarak kapatmayı amaçlayan PGG’nin takvimini tartışmaktı.
Yapılan toplantıdan kısa bir süre önce Reuters’a röportaj veren PGG İcra Kurulu Başkanı Tomasz Rogala, PGG’nin kömür santrali kapatma planının hâlâ Avrupa Komisyonu tarafından onaylanması gerektiğini belirterek, Komisyon’un hangi tarafta olacağının 2021’in ilk yarısında bilinmesinin iyi olacağını ifade etti. Ancak Polonya’nın resmi olarak onay alıp almadığı henüz belli değil. Rogala verdiği röportajda toplantıda tartışılan PGG takvimiyle AB emisyon azaltım hedeflerini karşılaştırarak; “AB’nin emisyon azaltım hedeflerini %55’e kadar yükseltmek bu takvimi etkilemiyor, ancak AB’nin baskısı nedeniyle bu planın hızlanabileceğine dair kamuoyunda endişelerin olduğunu biliyorum” dedi.
Avrupa ülkeleri arasında en büyük kömür üreticilerinden biri olan ve en yüksek sera gazı emisyonu salınımına sahip ülkelerden biri olan Polonya, elektrik üretiminin %80’ini kömür enerjisinden sağlıyor. 
Avrupa Birliği üyesi olan 27 ülke net emisyonlarını 2030 yılı itibariyle 1990 seviyelerine göre en az %55 oranında azaltarak mevcut %40 hedefini artırmayı kabul etmiş bulunuyor. 


01.01.2021 - “Afşin Elbistan Termik Santrali, gece çalışma kapasite artırıyor” iddiası

CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Kahramanmaraş Milletvekili Ali Öztunç, Afşin Elbistan Termik Santrali’nin, 1 Ocak 2021 tarihinden itibaren filtresiz çalışmayacağına dair alınan karara rağmen faaliyetlerine devam ettiğini ifade etti. Öztunç, alınan kararın aksine hava karardığında santral kapasitesinin artırılarak çalışmanın devam ettiğini ve havayı daha çok kirlettiğini öne sürdü.